GenetÄŸi Oynanmış GıdalarGenetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ organizmalarla (GDO) ilgili yönetmeliÄŸin yürürlüğe girmesi bu konudaki tartışmaları hızlandırdı.GDOÂ’lu ürünlerin ithalatına izin verilmesinin saÄŸlık açısından riskine dikkat çekilirken, öncelikle risk analizlerinin yapılması gerektiÄŸini savunanlarda varKısaca ‘GDOÂ’ adı verilen, insan saÄŸlığına ve çevreye zararları olduÄŸu tartışılan, genetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ organizma ve ürünler hakkındaki yönetmeliÄŸin Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanlığı’nca 26 EkimÂ’de Resmi GazeteÂ’de yayımlanarak yürürlüğe girmesi, sivil toplum örgütlerini harekete geçirdi. Uzmanlar, meslek odaları, bilim adamları ve gazeteciler de konuyu tartışmaya açtı. GDOÂ’ya Hayır PlatformuÂ’nu oluÅŸturan sivil toplum örgütleri, GDO konusundaki yönetmeliÄŸi, halk saÄŸlığı, tarım üretimi ve biyolojik çeÅŸitlilik açısından endiÅŸeyle karşıladıklarını bildirerek, yaptıkları ortak açıklamada şöyle dediler:“GDO, pek çok ülkede kısıtlama ve tüketici reddi ile karşı karşıya. Çıkarılan yönetmelik bazı düzenlemeler içerse de, bugün kesin bir yasaklamayı sadece bebek gıdalarında yaparak, herhangi bir ürün üzerinde ‘GDOÂ’suzdurÂ’ ifadesinin kullanımını yasaklayarak ve birçok maddede denetim ve GDO mevcudiyeti konusunu yorum ve keyfiyete bırakarak amaç kapsamı dışına çıkmıştır.” Gıda Mühendisleri Odası yetkilileri de, “GDOÂ’lu ürünlerin saÄŸlığa zararı olmadığı kanıtlanıncaya kadar iÅŸlenmesi ve tüketime sunulmasına izin verilmemelidir” dediler.Bu konuda ne dediler?Gökhan Günaydın (TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası BaÅŸkanı): “1998Â’den beri, her yıl en az GDOÂ’lu 2 milyon ton soya, 2 milyon ton mısır ülkeye rahatça giriyordu. Åžimdi GDOÂ’lu ürünlerin ekimine de izin veren yasa tasarısı taslağını Bakanlar KuruluÂ’ndan geri çektiler, yerine ekime izin vermeyen bir yönetmelik çıkardılar. Ekimine TürkiyeÂ’nin ihtiyacı yok, yenilmesine de izin verilmemeli. TürkiyeÂ’de 800Â’den fazla üründe GDOÂ’lu gıda olduÄŸu kanıtlandı.”Prof. Dr. Tayfun Özkaya (Ege Ãœ. Ziraat Fak.): “Yeni yönetmelik TürkiyeÂ’ye GDOÂ’ların ithalatı ve kullanımını serbest bırakıyor. GDOÂ’lu ürün üretimine izin vermiyor ama ithalatına izin veriyor. 5. maddeyle zararları da kabul edilmiÅŸ oluyor. AvusturyaÂ’da hayvanlar üzerindeki deneyler sonucu, GDOÂ’lu ürünlerin vücutta organ hasarı, karaciÄŸer ve böbrek yetmezliÄŸi, kısırlık, erken doÄŸum ve düşük gibi önemli rahatsızlıklara yol açtığı kanıtlanmıştır.”Prof. Dr. Selim Çetiner (Sabancı Ãœ. Mühendislik ve DoÄŸa Bilimleri Fak.): “Bir ekonomik yararı var ki, dünyada çok önemli oranda GDOÂ’lu tarım yapılıyor. AraÅŸtırmamda TürkiyeÂ’nin her yerinden toplanan 51 hayvan yeminden 50Â’sinde genetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ soya çıktı. AB de, TürkiyeÂ’nin ithal ettiÄŸi soyaları ithal ediyor. Bilimsel verilere dayalı olarak, risk analizleri yapılsın, insan saÄŸlığı ve çevre üzerindeki etkileri araÅŸtırılsın, yasal çerçevesi çizilsin, sonra katkı saÄŸlayacağını düşünen çiftçi eker, düşünmeyen ekmez.”Prof. Dr. Sabahattin Özcan (Ankara Ãœ. Tarla Bitkileri Böl.): “Zararlı olduÄŸunu gösteren bulgular da var ama bunlar kendi içinde çeliÅŸkili. Ä°nsan ve hayvan saÄŸlığı için riskleri varsa araÅŸtırılsın, olmadığına kanaat getirilirse bu ürünleri üretelim ve kullanalım.”Necati DoÄŸru (Vatan gazetesi yazarı): “Yönetmelik bütün canlı deseni ve türünün de saÄŸlığını, varlığını tehye attığı için yılanlar, çıyanlar, akrepler ve fareler size diÅŸ biliyor olacaklar…”Güngör Uras: “Kanunla düzenleme beklenirken, bir yönetmelikle hükümetimiz GDOÂ’ya ülkenin kapılarını açtı.”Ahmet Atalık (TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Ä°stanbul Åžb. BÅŸk.): “Yönetmelik gerçek bir komedi. GDOÂ’lu ürünlerin bebeklerin besinlerinde kullanılması yasak. Çocuk için zararlı olan, büyükler için zararlı deÄŸil mi?”Hangi ürünlerde var?Gökhan Günaydın bu konuda ÅŸu bilgileri verdi: “Mısır, soya, pamuk ve kolza, genleriyle oynanmış bitkiler arasında ilk sıralarda yer alıyor. Bunlardan üretilen ürünler, GDOÂ’lu olma riski taşıyor. Bu dört üründe de dışa bağımlıyız. Mısır ve soyadan üretilen yaÄŸ, un, niÅŸasta, glikoz ÅŸurubu, sakkaroz, fruktoz içeren gıdalar, bisküvi, kraker, pudingler, bitkisel yaÄŸlar, ÅŸekerlemeler, çikolata ve gofretler, hazır çorbalar, mısır ve soyayı yem olarak tüketen tavuk vb hayvanlardan elde edilen gıdalar, hazır mamalar, çorbalar, sıvıyaÄŸlara kadar 800 çeÅŸit ürün sayabiliriz.”Nasıl ortaya çıktı?Ahmet Atalık, GDOÂ’lu ürünlerin TürkiyeÂ’ye giriÅŸinin nasıl ortaya çıktığını şöyle anlattı:“GDOÂ’lu ürünleri bakanlık 1998Â’den beri sürekli reddetti, ta ki 2003Â’te ArjantinÂ’den kalkan bir soya gemisinin Brezilya açıklarında Greenpeace aktivistlerince, ‘GDOÂ’lu bu yükÂ’ diye durdurmasına kadar. Sonra yapılan analizler sonucu ürünlerin GDOÂ’lu olduÄŸu ortaya çıktı. Yoksa o gemi bizim Mersin limanımıza yanaÅŸacaktı. Bakanlık bu olaydan sonra reddedemedi.”GDO nedirGenleri bir canlıdan alıp baÅŸka bir canlıya nakletme iÅŸine, ‘GenetiÄŸi DeÄŸiÅŸtirilmiÅŸ Organizma (GDO)Â’ deniyor. Bu ÅŸekilde sıcaÄŸa, soÄŸuÄŸa, böceklere ya da virüslere karşı dirençli yeni ‘türÂ’ler yaratılmış oluyor. Amaç açlığa çözüm. Çünkü GDO teknolojisiyle, çok daha fazla ürün elde edilmesi ve besin deÄŸerlerinin artırılması hedefleniyor. GenetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ gıdaların saÄŸlığa zararları tüm dünyada tartışma konuları arasında en önemli yeri tutuyor. Farklı gen türlerinin karıştırılması yoluyla elde edilen yeni organizmalar, GDO karşıtlarınca, ‘FrankeÅŸtayn gıdaÂ’ olarak tanımlanıyor.Frankenstein gıdalara ‘hayırÂ’GDOÂ’ya iliÅŸkin yönetmeliÄŸe bir tepki de Ä°zmirÂ’den, ‘GDOÂ’ya Hayır PlatformuÂ’ndan geldi.Platform Ä°zmir Dönem Sözcüsü Vezan Karabulut, GDOÂ’ları ‘Frankenstein gıdalar‘ olarak tanımladıklarını belirterek, “Biz domates yediÄŸimizi sanırken, aslında farklı bir gıdanın genlerini yiyor olacağız” diye konuÅŸtu.Eker: Mahkeme GDOÂ’ya kapı açarGenetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ organizmalı ürünlere iliÅŸkin yönetmelik dün TBMM Genel KuruluÂ’nda tartışma konusu oldu. Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanı Mehdi Eker, yönetmeliÄŸin amacının GDOÂ’lu ürünlerin ithalatını kolaylaÅŸtırmak deÄŸil, aksine ithalatını zorlaÅŸtırmak, kontrol ve denetim altına almak olduÄŸunu söyledi. Eker, “‘Biz bunu mahkemeye götürürüzÂ’ demek, açık söylüyorum ki kesinlikle GDOÂ’ya kapı açmak demek olur” dedi. YönetmeliÄŸin yanlış aktarıldığını ve TürkiyeÂ’nin GDOÂ’larla ilgili herhangi bir mevzuata sahip olmadığını belirten Eker, iÅŸlemlerin 1998Â’de çıkarılan bir bakanlık talimatıyla ve beyana tabi olarak yapıldığını ifade etti.Baykal: Yönetmelik iptal edilmeliCHP Genel BaÅŸkanı Deniz Baykal, hükümetin, Kürt ve Ermeni açılımının ardından, milletin önüne GDO olmak üzere yeni bir açılım daha getirdiÄŸini belirterek, hükümetin gıda tuzağı olan GDOÂ’lara izin veren yönetmeliÄŸi iptal etmesi gerektiÄŸini söyledi. Hükümet yapmazsa, kendilerinin yönetmeliÄŸi iptal ettireceklerini söyleyen Baykal ÅŸunları kaydetti: “Yasa taslağı geldi diye beklerken, ‘yasaya falan gerek yok biz yönetmelik çıkarıyoruzÂ’ dediler. Åžimdi bunu sessizce, vurkaç operasyonu ile, bir gıda tuzağını yürürlüğe koydular. Bu 70 milyonun saÄŸlığını, geleceÄŸimizi istikbalimizi tehye atan bir olay.”ABÂ’de sıkı denetim var etiket zorunluGDO, Avrupa BirliÄŸiÂ’nin (AB) yıllardır gündeminde. AB bu ürünlerde sıkı bir denetim ve etiketleme politikası uyguluyor. GDO etiketlemesi yapılabilmesi için ilgili ürünün yüzde 0.9 oranında GDO içermesi gerekiyor. AB bu konudaki uygulamalarını 2003Â’te yürürlüğe giren 1829/2003 sayılı yönetmeliÄŸe göre yürütüyor.YönetmeliÄŸin etiketlemeyle ilgili bölümünde, bu uygulamanın ‘GDO içeren ya da GDOÂ’dan oluÅŸan gıda maddeleri içinÂ’ ve ‘GDO içeren ya da GDOÂ’dan oluÅŸan ürünlerle üretilen gıda maddeleri içinÂ’ geçerli olacağı belirtiliyor. GDO içermesine karşın etiketlemeye gidilmeyecek durumlar ise 18.10.2003 tarihli AB Resmi GazetesiÂ’nde ÅŸu ÅŸekilde ifade ediliyor: “Bu bölüm, yüzde 0.9 oranından daha yüksek olmayan oranda GDO içeren, GDOÂ’dan oluÅŸan ya da GDOÂ’yla yapılan gıda ürünleri için uygulanmayacaktır.”Yüzde 0.9 oranının aşıldığı durumlarda ise spesifik bir etiketleme yöntemi uygulanıyor. Ä°lgili yönetmeliÄŸe göre:1- Birden fazla malzeme içeren ürünlerde, içindekiler listesinde ‘genetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilmiÅŸÂ’ ya da ‘genetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ …le üretilmiÅŸÂ’ ifadelerinin ilgili malzemenin hemen arkasından parantez içinde yazılması gerekiyor.2- Malzemenin bir kategorinin ismi olarak gösterildiÄŸi durumlarda, ‘genetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ … içerirÂ’ ya da ‘genetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ …le üretilmiÅŸ … içerirÂ’ ifadelerine içindekiler listesinde yer verilmesi gerekiyor.3- İçindekiler listesinin bulunmadığı durumlarda ‘genetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilmiÅŸÂ’ ya da ‘genetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ …le üretilmiÅŸtirÂ’ ifadelerinin etiketin üzerinde açıkça görülür ÅŸekilde yer alması gerekiyor.4- Ä°lk iki maddedeki GDO vurguları, içindekiler listesinin altında dipnot olarak yer alabilir. Bu durumda en az içindekiler listesinde yer alanların boyutunda yazılması gerekir. İçindekiler listesinin bulunmadığı durumlarda etiketin üzerinde açık ÅŸekilde yer almalıdır.5- Gıda ürünün nihai tüketiciye satıldığı aÅŸamada, paketlenmemiÅŸ ürünlerde olduÄŸu kadar büyüklüğü 10 cm2Â’yi geçmeyen paketlerde satılan ürünler için GDOÂ’yla ilgili ifadeler sürekli ve görülür bir ÅŸekilde ürünün sergilendiÄŸi tezgâhın üstünde ya da hemen yanında ya da paketleme malzemesinin üzerinde kolay ÅŸekilde tespit edilebilecek ve okunabilecek büyüklükte olmak kaydıyla yer almalıdır.GDOÂ’lu ürünlerle beslenen hayvanlardan elde edilen et, süt ya da yumurtalar için GDO etiketlemesi yapılmıyor. AB içinde GDOÂ’larla ilgili yasal düzenlemeye yönelik yeni bir deÄŸerlendirme süreci baÅŸlatılmış durumda. Bu çalışmada mevcut yasal düzenlemeyle ilgili risk deÄŸerlendirmesi, onay süreci ve etiketleme unsurlarına yoÄŸunlaşılıyor. DeÄŸerlendirme raporunun 2010Â’un yaz aylarında yayımlanması bekleniyor. AB içinde GDO üretimini yasaklayan 6 ülke var. Bunlar Avusturya, Fransa, Yunanistan, Macaristan, Almanya ve Lüksemburg. www.xprodoksit.com GenetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ organizma (GDO) yönetmeliÄŸinin ardından yapılan ilk denetimlerde yüzde 0.9Â’luk limiti aÅŸan ürünler olduÄŸu belirlendi.Aralarında mısırın da bulunduÄŸu bu ürünler ülkeye giremezken 20 numuneden 13’ünün limite uygun olduÄŸu öğrenildiTarım ve KöyiÅŸleri Bakanlığı’nın yaptığı genetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ organizma (GDO) içeren ürün denetimlerinde ilk sonuçlar alınmaya baÅŸlandı. Analizlerde, belirlenen limitin üstünde GDO içeren ürünlere de rastlandı. Pirinç, muz, mercimek ve bebek mamasında GDO limitinin geçilmediÄŸi, limiti geçenler arasında mısır ürünlerinin olabileceÄŸi belirtildi. Denetim gerekçesiyle malları gümrükte bekletilen ihracatçılar süre istemek için AnkaraÂ’ya geldi.GDOÂ’lu ürünlerin ithalat, kontrol ve denetimiyle ilgili yönetmeliÄŸin 26 EkimÂ’de yürürlüğe girmesinin hemen ardından gümrüklerde denetimlere baÅŸlandı. Limanlar ve karayolu gümrüklerinde beyan edilen ürünlerden ilk etapta alınan 100’ün üstündeki numune incelemeye alındı. Mevzuat gereÄŸi 2 ile 5 gün arasında süren analizler devam ederken, gemi ve TIRÂ’ların gümrüklerde bekletildiÄŸi öğrenildi. Ä°lk numunelerden 20Â’ye yakınının sonuçları da alındı. 13 ürünün numunesinden negatif (limite uygun) sonuç çıktı. Bu ürünlerin, yönetmelikle izin verilen yüzde 0.9 oranından daha az genetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ organizma içerdiÄŸi belirlendi. Bu ürünlerin TürkiyeÂ’ye giriÅŸine izin verildi. DiÄŸer numuneler ise pozitif sonuçlandı ve giriÅŸ izni alamadı. GDO denetimi, ilan edilen listedeki 27 ürünün tamamına uygulanıyor.Pirinç, muz, mercimek temizMilliyetÂ’e konuÅŸan Tüm Gıda Dış Ticaret DerneÄŸi Genel Sekreteri Melahat Özkan, pirinç, muz, mercimek ve bebek mamasında yüzde 0.9Â’luk limiti aÅŸan GDO olmadığını bildiklerini söyledi. Özkan, limit üstü GDOÂ’ya sahip 7 ürün olduÄŸunu, ancak bu ürünlerin tümünün farklı kalemlerden oluÅŸmadığını anlattı. Özkan, mısır ürünlerinde GDO limitlerinin üstüne çıkıldığını sandığını belirtti. Özkan, Tarım Bakanlığı’nın GDOÂ’lu ürünleri analiz eden Adana, Ankara ve BursaÂ’daki laboratuarlarından yalnızca AnkaraÂ’dakinin çalıştığını belirterek, bu nedenle gümrüklerde yığılma olduÄŸunu kaydetti. Özkan, gemilerin limanlarda sıra olduÄŸunu söyledi. Ä°thalatçıya, sisteme uyum saÄŸlaması için süre tanınmadığını savunan Özkan, Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanlığı yetkilileriyle bu konuyu görüşmek için AnkaraÂ’ya geldiklerini söyledi.Bakanlık sessizTarım Bakanlığı ise iddialarla ilgili sessiz kalmayı tercih etti. Dün gündüz saatlerinde konuyla ilgili bilgi vereceÄŸi bildirilen bakanlık, bir açıklama yapmadı.Pamukçular ‘GDOÂ’suz damgası’ istiyorUlusal Pamuk Konseyi BaÅŸkanı ve Ä°zmir Ticaret Borsası Yönetim Kurulu BaÅŸkan Yardımcısı Barış Kocagöz, genetiÄŸi deÄŸiÅŸtirilen pamuk üreten ender ülkelerden biri olan TürkiyeÂ’nin balyalara ‘GDO içermezÂ’ damgasını vurmak istediklerini ancak kamuoyunda tartışmalara neden olan yeni yönetmeliÄŸin bunu engellediÄŸini söyledi. Kocagöz, dünyadaki pamuÄŸun yüzde 60’ının GDOÂ’lu olduÄŸuna dikkat çekerek, bilinçlenme arttıkça GDOÂ’suz Türk pamuÄŸuna da dünya çapında ilgi olduÄŸunu dile getirdi. TürkiyeÂ’de üretilen pamuÄŸa ‘GDO içermezÂ’ damgasını basmak için Tarım Bakanlığı’na öneride bulunduklarını aktaran Kocagöz ÅŸunları kaydetti:“Yeni yasa GDOÂ’lu ürünleri kimliklendiriyor ancak GDOÂ’suz ürünlere damga basılmasını öngörmüyor. Dünya pamuk piyasasında Türk pamuÄŸunun deÄŸerini anlatabilmemiz için bu uygulama gerekli. Bunun için Tarım ve Sanayi bakanlıklarıyla temasa geçtik.” BURCU TANER Ä°zmir DHA27 ürün analiz ediliyorTarım Bakanlığı 81 ildeki müdürlüklerine 30 Ekim 2009Â’da gönderdiÄŸi yazıda, 27 adet ürünün ve bunları içeren gıda ve yem maddeleri için GDO analizi yaptırılmasını, analiz sonucunda GDO tespit edilen ürünlerin ithalatına izin verilmemesi gerektiÄŸini kaydetmiÅŸti. Yazıda şöyle denilmiÅŸti:“Yönetmelik gereÄŸince gıda ve yemlerin ithalatında GDO analiz sıklığı listesi hazırlanması gerekmektedir. Bu liste belirleninceye kadar söz konusu ürünlerle ilgili önceden yapılan analizlere ilave olarak ekteki listede yer alan ürünler veya bileÅŸiminde listede belirtilen ürünler bulunan, bu ürünlerden üretilen gıda ve yem maddeleri için GDO analizi yaptırılması, GDO teÅŸpit edilen ürünlerin ithalatına izin verilmemesi gerekmektedir.” Analiz listesi- Mısır- Soya- Kolza (kanola)- Patates- Pamuk ürünleri- Çeltik-pirinç- BuÄŸday- AyçiçeÄŸi- Nohut- Mercimek- Tatlı patates- Manyok (tapyoka)- Muz- Elma- Papaya- Radika (karahindiba)- Balkabağı- Erik- Domates- Åžeker kamışı- Bebe havucu- Tatlı biber- Åžeker pancarı- Yonca- Marul- Sakız kabağı- Bakteri veya maya.
Kaynak : http://www.xprodoksit.com/yazi/genetigi-oynanmis-gidalar-gdo“